As Good as it Gatz – C’est le courage qui compte

C’est le courage qui compte
 
Zong ik hier vorige week nog de lof van de weerbaarheid van de democratie, na de midterms in de USA, dan ben ik vandaag wel verpicht om haar interne zwakheden niet uit de weg te gaan. Kijken we vandaag naar de chronische blokkeringen bij wijze van voorbeeld in eigen land, Nederland en Frankrijk of naar het zwalpen van Duitsland, dan kunnen we moeilijk anders spreken dan van een systeemcrisis.
Nu, crisissen hoeven niet eeuwig te duren zelfs al kunnen ze ons veel langer dan gewenst bezig houden. Maar dan zullen we de huidige vicieuze cirkel moeten doorbreken.

Waar zitten we vast?
Ten eerste is er vandaag overal een duidelijk gebrek aan compromisbereidheid merkbaar. En een democratie kan nu eenmaal niet leven zonder compromissen. Ze zijn geen noodzakelijk kwaad, zoals sommigen denken. Neen, ze zijn integendeel zelfs de brandstof van de liberale democratie. Het is normaal dat voor de verkiezingen politieke partijen een ideaal programma hebben over hoe zij de toekomst zien. Coherentie is een basis voor vandaag en nieuwe acties maken de brug met morgen. Maar vervolgens moet men akkoorden sluiten. Geven en nemen. Niet om het even wat, maar bepaalde wel trofeën binnenhalen en andere niet, that’s the name of the game. Overigens niet alleen in een meerpartijencoalitie zoals bij ons, ook in een meerderheidssysteem moet men, binnen de breedte van dezelfde partij, eveneens een intern vergelijk vinden. Zelf heb ik in mijn elf jaar als minister veel compromissen gesloten. Daar zaten goede bij, maar ook slechte. Soms waagt men zich te ver. Maar dat blijkt meestal enkel achteraf, bij de volgende stembusslag pas. Les risques du métier. The circle of political life…

Ten tweede is er heden te veel de illusie van de Grote Sprong Voorwaarts, die ene horizon die veel partijen hun kiezers voorhouden. Alles of niks. Het is zeker niet verboden de lat hoog te leggen en ambitie te hebben, maar een democratie werkt slechts zelden met een quantumsprong. Meestal zijn het ogenschijnlijk bescheiden, kleinere sprongetjes in de goede richting, soms ook zijwaarts. Maar vele kleintjes maken wel degelijk een grote. In democracy, small is beautiful.

En ten derde is er moed nodig. De kiezer in de ogen kijken tijdens een kiescampagne is niet zo moeilijk. Bevlogen naar de datum van de verkiezingen toewerken is niet zo bijzonder. De burger in de ogen durven kijken na die dag, is veel moeilijker. Durven uitleggen wat kan en wat niet kan, is essentieel. Die tweede periode duurt geen weken maar jaren. Moed is geen sprint, moed is een marathon.
 
Ben ik pessimistisch? Op korte termijn is er geen reden tot optimisme. Maar grote moed en kleine sprongetjes blijven finaal de beste mix voor elk evenwichtig compromis.
 
Sven Gatz