Democratie = punk (not dead)
Taai beestje he, die democratie? Vele media hadden hun In Memoriam nochtans al achter de hand, klaar om af te drukken. De eeuwen der democratie waren ten einde, het tijdperk der autocratie was aangebroken en dat was dat. Maar nu kregen we dus een Blue Wave over de oceaan die Trump en co op hun plaats zet én de wacht aanzegt. De cijfers geven duidelijk aan dat de jonge en gekleurde kiezers genoeg hadden van het te harde beleid in Washington en de iets oudere witte kiezer kwam dan weer niet opdagen wegens het gevoel bedrogen te zijn door MAGA. Positieve emotie en negatieve emotie, versmolten. Nadat de kiezer recent de kaarten schudde in Hongarije, Servië en Brazilië, voegden de USA zich in het rijtje. Victorie? Te vroeg. Remember de rare situaties in Argentinië of El Salvador of de fragiele stand van zaken in Frankrijk, Polen of zelfs Duitsland. Maar daar waar velen een afgetekende nederlaag der democraten verwachtten en zelfs voorspelden, hijsen zij -ik zeg graag wij- zich minstens naar een gelijkspel.
Verkiezingen winnen is overigens zo niet eenvoudig. De kiezer en zijn/haar diepste gedachten kunnen lezen blijft de natte droom van elke politicus. Pikt de onophoudelijke draaiende radar der democraat het Volksempfinden tijdig op? Soms staat die vrij goed afgesteld maar hij kan het ook grandioos laten afweten. Omdat de kiezer de kaarten dicht bij de borst houdt. Of omdat de politicus aan zelfbegoocheling doet. Zelf kan ik ervan meespreken: naast verschillende goede tot uitstekende verkiezingsuitslagen mocht en moest ik er ook een aantal matige tot slechte slikken. Het houdt een mens met de voetjes op de harde gemeenschappelijke grond en zo hoort het. Zo gaat het nu eenmaal.
Gelukkig zijn de dagen der democratie nog niet voorbij, dat blijkt uit de Global State of Democracy 2026. Bijna 70% van de wereldwijde burgers geeft aan nog steeds de democratie als beste staatsvorm te verkiezen. Maar de druk op dat ideaal is wel groot. Hoewel de situatie zich schijnt te stabiliseren (of moeten we zeggen dat de achteruitgang van de het laatste decennium eindelijk stagneert?) blijft er een risico op verglijden naar een nieuwe hybride staatsinrichting, tussen autocratie en democratie. We krijgen dan iets wat nog steeds op een democratische vorm gelijkt, maar inhoudelijk ingeboet heeft op vrije meningsuiting, persvrijheid en onafhankelijkheid van de rechterlijke macht.